Greenchoice

Voordelen en nadelen van windstroom

Wil je bijdragen aan duurzaam stroom opwekken? Dan kan je eens kijken naar windstroom! Windstroom is schoon en komt uit een natuurlijke bron die nooit opraakt, waardoor het veel minder belastend is voor het milieu. Zijn er naast de voordelen van windstroom ook nadelen van windmolens op land en op zee? En zo ja, wat is er aan de nadelen van windmolens te doen? Greenchoice zet de voor- en nadelen van windstroom voor je op een rij.

Voordelen van windstroom

1. Windstroom is duurzaam

Bij het produceren van windstroom komt - afgezien van het maken en plaatsen van de windmolens - geen CO₂ vrij. Daarnaast kunnen moderne windmolens goed gerecycled worden en leveren ze nauwelijks afval op. Veel materialen worden zelfs hergebruikt voor nieuwe molens.

2. Windstroom raakt nooit op

Windstroom komt uit een natuurlijke bron, die onbeperkt en onuitputtelijk is. Nederland is een heel geschikt land voor windstroom, omdat het vaak en hard waait. Het is dus eenvoudig in ons eigen land op te wekken, waardoor we minder afhankelijk zijn van bijvoorbeeld gas en olie uit het buitenland.

Gas en olie zijn fossiele energiebronnen. Bij het opwekken van deze energie komen broeikasgassen zoals CO₂ vrij. Naast dat deze fossiele brandstoffen slecht zijn voor het milieu, komen ze ook vaak uit politiek instabiele regio’s. En het belangrijkste: fossiele energiebronnen raken op.

Meer lezen

3. We zijn niet afhankelijk van fossiele brandstoffen uit andere landen

Ongeveer de helft van de in Nederland opgewekte stroom komt sinds 2024 uit groene bronnen: zon en wind. De andere helft komt uit fossiele bronnen. Dat is een enorm verschil met de periode tot en met 2019: toen kwam rond de 80% van in Nederland opgewekte stroom uit fossiele brandstoffen.

Maar niet alle stroom die we in Nederland gebruiken, komt ook uit Nederland. Een groot deel komt uit het buitenland. Die stroom komt meestal juist uit fossiele brandstoffen. Én je merkt door de invoer van stroom uit andere landen meer van politieke spanningen. Toen Rusland Oekraïne inviel, schoot de stroom- en gasprijs omhoog. Hetzelfde gebeurde toen Iran en Amerika met elkaar in oorlog raakten.

Door meer groene stroom op te wekken, heeft Nederland minder stroom nodig uit het buitenland. De internationale politiek heeft dan minder effect op de prijs van energie.

4. Windmolens zijn door heel Nederland te plaatsen

Waar je windmolens in Nederland mag plaatsen, hangt af van bestaande regels. Bouwers van windprojecten moeten uitgebreide vergunningsprocedures doorlopen, met eisen rond geluid, slagschaduw, externe veiligheid en natuur- en landschapsbescherming.

Maar dat betekent niet dat je alleen windmolens mag plaatsen op één plek in Nederland. Als er land braak ligt, of boeren niet meer genoeg verdienen met de akkerbouw of veeteelt, kan dat land gebruikt worden om windmolens op te plaatsen. Wel natuurlijk alleen als je kan voldoen aan alle eisen.

Voordelen van windstroom in het kort

Een graanhalm

Windstroom is duurzaam

Radars

Windstroom raakt nooit op

Industrie

Met meer Nederlandse windstroom zijn we minder afhankelijk van fossiele brandstoffen uit het buitenland

Windmolens zijn door heel Nederland te plaatsen

Nadelen van windstroom

1. Windstroom kost meer dan energie uit fossiele brandstoffen

Vaak wordt gezegd dat windmolens niet op wind draaien, maar op subsidie van de overheid. De afgelopen tien jaar is dat wel anders. De enige subsidie waar windparken voor in aanmerking komen, is de SDE++. Met die subsidie krijgen eigenaars van windmolens het verschil tussen de kostprijs van de opwek van de stroom en de prijs op de markt uitbetaald. Maar wel alleen als de marktprijs lager is dan de kostprijs. Dit gebeurt eigenlijk bijna nooit meer. Ook geldt deze subsidie alleen voor windmolens die gebouwd zijn vóór 2025.

De SDE++ is vanaf het midden van 2027 helemaal niet meer geldig voor windmolens. De overheid stapt dan over naar een tweerichtingscontract (of CfD) tussen de eigenaar van de windmolen en de overheid. In het CfD-model spreekt de overheid een minimum- en een maximumwaarde voor windstroom af met de eigenaar van de windmolen. Verdient de eigenaar van de windmolen minder aan windstroom dan de minimumwaarde, dan betaalt de overheid het verschil uit aan de eigenaar. Maar verdient de eigenaar meer aan windstroom dan de maximumwaarde, dan betaalt de eigenaar het verschil uit aan de overheid. Hoe dit er precies uit gaat zien, is nog niet duidelijk.

2. Windmolens zijn onbetrouwbaar, want het waait niet altijd

Natuurlijk waait het niet altijd even hard, maar het effect hiervan op windstroom valt wel mee.

  1. Er staan molens door het hele land. Waait het niet heel hard in het noordoosten van het land, dan kan het goed dat er wel een briesje staat in het zuidwesten. Ook staan er molens langs de kust. Meestal waait het een stuk harder op zee dan op het land.
  2. Normaal gesproken waait het harder in de herfst en de winter dan in de lente en de zomer. Maar in die jaargetijden schijnt de zon weer. De groene stroom van zonnepanelen vangt de lagere opwek van windmolens op. En windmolens wekken weer meer op wanneer de zon minder hard schijnt

3. Windmolens verstoren ons landschap en zorgen voor horizonvervuiling

Horizon- of landschapsvervuiling betekent dat een object in de omgeving zorgt voor een ander uitzicht. Windmolens zijn hoog en het grootste deel van de tijd in beweging. Daarom veranderen ze sowieso je uitzicht. Of je dat mooi vindt of niet, is een kwestie van smaak.

Afstand tussen woning en windmolen

Maar er zijn wel strikte regels opgesteld over het effect van windmolens op de horizon. Bij een windpark van één of twee windturbines gelden landelijke regels. Een windmolen mag niet dichter bij een woning staan dan vier keer de mastlengte. Gemiddeld is de mast van een windmolen tussen de 85 en 140 meter lang. Er is dus vaak een landschaps- en veiligheidszone van minstens 340 meter rondom de windmolens. Dergelijke regels zorgen voor minder overlast.

Is er een plan voor drie of meer turbines? Dan bepalen gemeentes en provincies zelf de regels. Veel provincies kijken niet naar de lengte van de mast van een windmolen, maar naar de lengte van de hele molen, dus met de wieken. Veel provincies houden een minimale afstand van twee keer de hele lengte van de windmolen aan.

4. Het bouwen en aanleggen van windmolens zorgt ook voor CO₂-uitstoot

Er komt inderdaad CO₂ vrij bij het bouwen en aanleggen van windmolens, en ook bij onderhoud, afbreken en recyclen. Hier zijn vaak fossiele brandstoffen voor nodig. Maar als je kijkt naar de hele levensduur van een windmolen, is de impact van de opbouw en afbraak best laag. In minder dan 20 weken wekt een windturbine namelijk evenveel energie op als er nodig is voor de bouw, het onderhoud en de afbraak.

Voordelen van windmolens op land

Naast de algemene voor- en nadelen van windstroom zijn er ook specifieke voor- en nadelen gerelateerd aan de locatie van windmolens op zee of land. Hieronder geven we je een overzicht.

1. Bouwen en onderhoud zijn makkelijker uit te voeren

Voor windmolens op zee moet er vaak gewacht worden op veilig weer om aan het werk te kunnen. Op land is dit niet vaak een probleem.

2. Windmolens plaatsen op land is goedkoper

Voor het plaatsen van windmolens op land is minder materiaal en gespecialiseerd personeel nodig dan op zee. Dit maakt het plaatsen van windmolens op land goedkoper.

Nadelen van windmolens op land

1. Opbrengst is onbetrouwbaar, het waait niet altijd op land

Op land waait het meestal minder hard dan op zee. De opbrengst per windmolen op land is dus minder dan bij windmolens op zee. Maar je kan niet de hele zee volzetten met windmolens om te voldoen in de stroomvraag. Er is weinig plek beschikbaar voor wind op zee. Dit komt omdat scheepvaart door moet gaan en de natuur beschermd moet blijven.

2. Overlast voor de omgeving is groter dan bij windmolens op zee

Een meerderheid van de Nederlandse bevolking denkt positief over windstroom en windmolens. Maar er zijn natuurlijk ook zorgen over de geluidsoverlast, de slagschaduw, het uitzicht dat wordt verstoord of het gevaar dat ze kunnen opleveren voor vogels. Op land leven mensen nou eenmaal dichterbij de windmolens waardoor de ervaren overlast groter is dan bij windmolens op zee.

Daarom moeten windmolenbouwers voldoen aan allerlei normen en vergunningen om de overlast voor mens en natuur zo laag mogelijk te houden. Bij ieder project onderzoeken experts hoe dat kan worden bereikt.

Voordelen van windmolens op zee

1. Er is geen geluidsoverlast van de windturbines

Omdat de windmolens op zee ver van de kust af staan hebben bezoekers en bewoners van de kustgebieden geen last van geluidsoverlast van de windmolens.

2. Het waait harder op zee

Hoe harder het waait, hoe meer stroom de windmolens leveren. Op zee staat niets de wind in de weg en hierdoor waait het daar constanter en harder dan op land. Dit levert dus veel meer stroom op.

3. Minder last van horizonvervuiling

De windmolens op zee bevinden zich op grote afstand van de kust. Hierdoor zijn deze alleen bij helder weer zichtbaar vanaf de kust. In tegenstelling tot land, waar de windmolens dichterbij de bewoonde gebieden staan, is er minder last van horizonvervuiling.

Nadelen van windmolens op zee

1. Windmolens op zee zijn duurder

Voor het plaatsen en onderhouden van windmolens op zee zijn speciaal opgeleide personen nodig. Ook moeten windmolens op zee op hoge palen gebouwd worden. Anders komen ze niet boven het zeeniveau uit. Dit maakt het onderhouden en plaatsen van windmolens op zee duurder dan op land. Een kWh stroom opwekken op zee kost tussen de 7 en 9 cent. Een kWh stroom van een windmolen op land kost tussen de 4 en 6 cent.

2. Windmolens op zee zijn moeilijker aan te sluiten op het energiesysteem

Een windmolenpark op zee kan enorme hoeveelheden groene stroom opwekken. Maar die stroom moet via speciale kabels en stations naar het stroomsysteem. Alleen zo kunnen we die groene stroom gebruiken.

Niet alle delen van het Nederlandse systeem hebben ruimte voor stroomopwek van een nieuw windpark op zee. Het systeem zit te vol op veel plaatsen aan de kust, en windparken op zee wekken veel meer op dan een paar molens op land. Een windmolen op land is makkelijker aan te sluiten op het Nederlandse energiesysteem dan windmolens op zee.

Wat is er aan de nadelen van windmolens te doen?

Er zijn heel veel regels en eisen waar windmolens aan moeten voldoen, voordat ze gebouwd mogen worden. Maar je kan nog steeds overlast hebben van nieuwe windmolens, of ze nou op land of op zee staan. Daarom is het belangrijk om betrokken te zijn bij de ontwikkeling van een windmolenpark bij jou in de buurt. Zo kan je zelf aangeven waar je je zorgen over maakt, en meedenken over de plaatsing en de effecten van een windmolen.

Meer windmolens plaatsen op zee zou ook kunnen helpen om de groei van het aantal molens aan land te beperken. Maar die zijn juist weer lastiger om aan het energiesysteem te koppelen omdat het stroomsysteem volloopt. Dit is een heel ingewikkeld vraagstuk, waar eigenaars van windmolens samen moeten werken met de industrie, met systeembeheerders als Tennet en met de overheid. Het systeem wordt verder uitgebreid en eigenaars van windparken zoeken naar opslag van hun groene stroom wanneer er niet direct vraag naar is.