Ontbossing: wat het is en jij eraan kan doen

Bossen lijken onverwoestbaar. Toch verdwijnen er wereldwijd nog iedere dag grote stukken bos. Terwijl je dit leest vindt zelfs ontbossing plaats.

Ontbossing is het permanent kappen of verwijderen van bos. Op deze manier wordt er vaak plaatsgemaakt voor landbouw, veeteelt, grondstoffen, of nieuwe wegen. En dat is zonde, want bossen slaan koolstof op, houden water vast en geven talloze dieren een thuis.

Verdwijnt het bos, dan verdwijnt die bescherming. Ook voor jou hier in Nederland. We vertellen je wat ontbossing precies is, waarom bossen verdwijnen en waarom de Amazone zo belangrijk is. Ook ontdek je hoe Greenchoice via Natuur voor Morgen bijdraagt aan het beschermen en herstellen van natuur. En vooral: welke stappen jij vandaag al kunt zetten.

Wat is ontbossing?

Ontbossing betekent dat bos volledig verdwijnt: de bomen worden gekapt of verbrand en de grond krijgt een andere bestemming, bijvoorbeeld voor landbouw, veeteelt of bebouwing. Soms blijft een bos wel bestaan, maar gaat de kwaliteit sterk achteruit. Dat noemen we dan bosdegradatie.

Er staan bijvoorbeeld minder oude bomen en de biodiversiteit neemt af: er leven steeds minder verschillende planten en dieren. Of de bodem raakt uitgeput, doordat er te veel bomen worden gekapt of dieren grazen.

Nog altijd is zo'n 32% van het landoppervlak op aarde bedekt met bos. Vooral tropische regenwouden staan onder druk. Jaarlijks verdwijnen daar miljoenen hectares aan bos, met name in Zuid-Amerika, Afrika en Zuidoost-Azië.

Waarom verdwijnen er zoveel bossen?

Bossen verdwijnen om verschillende redenen. De belangrijkste oorzaak is de uitbreiding van landbouwgrond, met name voor veeteelt en de teelt van soja als veevoer. Daarnaast verdwijnen bossen voor houtwinning, mijnbouw en de aanleg van wegen.

De Amazone laat zien hoe snel dat kan gaan: grote stukken regenwoud maakten de afgelopen decennia plaats voor weilanden en landbouwgrond. Ook de wereldwijde vraag naar producten als vlees, soja en hout speelt daarin een rol.

Wat zijn de gevolgen van ontbossing voor het klimaat en de natuur?

Een levend bos is een enorme koolstofkluis: in stammen, wortels en bodem ligt koolstof al eeuwen veilig opgeborgen. Wanneer een bos gekapt wordt, dan gaat een deel van die opgeslagen koolstof als CO₂ de lucht in. Tropische regenwouden zijn bovendien thuis voor meer dan de helft van alle plant- en diersoorten op aarde. Verdwijnt het bos, dan verdwijnt hun huis.

Ook het weer raakt uit balans. Bomen geven waterdamp af aan de lucht, die wolken en regen vormen. Als grote stukken bos verdwijnen, kunnen regenpatronen veranderen. Dat heeft gevolgen voor de natuur, de landbouw en de beschikbaarheid van water, soms ook buiten het gebied waar het bos nu weg is. Zo raakt een gekapt bos aan de andere kant van de wereld ook de lucht die wij hier inademen.

Ontbossing in de Amazone en waarom dit regenwoud zo belangrijk is

De Amazone is het grootste aaneengesloten tropische regenwoud ter wereld, verspreid over negen landen, met het grootste deel in Brazilië. Wetenschappers waarschuwen voor een omslagpunt: verdwijnt er te veel bos, dan blijft er alleen savanne over. En dat heeft grote gevolgen voor het klimaat en de mensen die er leven.

Af en toe zien we gelukkig ook de andere kant, zoals op plekken met echt strenger beleid. Daar zie je direct dat bos echt kan worden bespaard.

Wat kun jij zelf doen om ontbossing tegen te gaan?

Hoe groot de gevolgen van ontbossing ook zijn, jij kunt al bijdragen aan het sparen van bossen, met kleine, dagelijkse keuzes:

  • Eet minder vlees en zuivel, de grootste drijfveer achter ontbossing wereldwijd.
  • Let bij boodschappen op de herkomst van producten zoals palmolie, soja en hout.
  • Kies voor FSC-gecertificeerd hout en papier.
  • Verspil zo min mogelijk papier en karton.
  • Kies voor een energieleverancier die actief investeert in natuurbehoud.

Elke eerste stap is er één. Als we samen met miljoenen anderen dezelfde keuzes maken, kunnen die optellen tot een groot verschil.

Herbebossing: is bomen planten de oplossing?

Herbebossing is het opnieuw aanplanten van jong bos. Herbebossing is goed, maar de kracht van het oude bos krijg je niet heel snel terug: het nieuwe bos heeft tientallen jaren nodig om uit te groeien tot een volwassen bos, met net zoveel CO₂-opslag, planten en dieren als eerst.

Daarom kiezen veel natuurorganisaties voor twee dingen tegelijk: bestaand bos beschermen, en aangetaste natuur herstellen. Bescherming voorkomt dat er nog meer bos verdwijnt. Herstel brengt terug wat er al verloren ging.
Diezelfde aanpak zie je terug bij Natuur voor Morgen. Greenchoice draagt bij aan het beschermen van bestaande natuur, en aan het herstellen van gebieden waar dat nodig is.

Kunnen we ontbossing helemaal stoppen?

Tijdens de klimaattop in Glasgow van 2021 spraken meer dan honderd landen af om ontbossing uiterlijk in 2030 te stoppen en om te keren. Ook wetten en regels zetten bedrijven onder druk. Zij moeten kunnen laten zien dat hun producten niet bijdragen aan ontbossing.

Er zijn hoopvolle signalen: in sommige landen daalt het bosverlies al dankzij nieuwe regels. Toch moet de snelheid van actie fors omhoog om de doelen voor 2030 te halen. De keuzes van gewone mensen en de verantwoordelijkheid van bedrijven spelen daarin een directe rol.

Doe mee: kies voor energie die helpt de natuur te beschermen

Met je energiekeuze stop je ontbossing niet. Wel kun je kiezen voor een energieleverancier die investeert in natuurbescherming en -herstel. Kies je voor Greenchoice, dan draag je als klant automatisch bij aan Natuur voor Morgen. Via dit programma investeren we in natuurprojecten, in Nederland en daarbuiten. Denk aan bijvoorbeeld bosherstel in de Amazone.

Benieuwd aan welke projecten je bijdraagt? Ontdek de projecten van Natuur voor Morgen.

Bekijk hier de projecten