Mangrovebossen: wat zijn ze en waarom zijn ze zo belangrijk?

Langs tropische kusten, op de grens van land en zee, groeien mangrovebossen. Deze bijzondere bossen zijn van grote waarde voor de natuur, het klimaat en mensen. Ze bieden een leefgebied voor veel dieren, leggen veel CO₂ vast en helpen de kust te beschermen.
Maar wat maakt mangrovebossen nou zo bijzonder? Waar groeien ze? Waarom zijn er de afgelopen decennia zoveel verdwenen? En hoe kunnen we ze juist beschermen en herstellen? We leggen het je allemaal uit.
Wat is een mangrovebos?
Een mangrovebos is een bos dat groeit langs tropische en subtropische kusten, in ondiep zout of brak water. Dat is bijzonder, want de meeste bomen kunnen niet in deze omstandigheden groeien.
Mangroves houden zich met hun opvallende, kronkelige wortels stevig vast in de modderige bodem. Sommige wortels steken boven het water of de bodem uit, zodat ze zuurstof kunnen opnemen. Mangroves groeien op plekken die regelmatig door zeewater worden overspoeld.
Een mangrove is geen specifieke boomsoort. Het is een verzamelnaam voor bomen en struiken die zich hebben aangepast aan het leven op de grens van land en zee.

Waar groeien mangrovebossen?
Mangrovebossen hebben warmte nodig en komen daarom vooral voor langs tropische en subtropische kusten. Ze groeien in meer dan zeventig landen, onder andere in Zuidoost-Azië, West-Afrika, Midden- en Zuid-Amerika en het Caribisch gebied.
Grote mangrovebossen vind je bijvoorbeeld in Indonesië, Brazilië en Bangladesh. Mangroves groeien meestal op plekken waar eb en vloed vrij spel hebben. Het ene moment staan hun wortels grotendeels onder water, het volgende moment komt de modderige bodem weer tevoorschijn. Juist op die grens tussen land en zee ontstaat bijzondere natuur.
Waarom zijn mangrovebossen zo belangrijk?
Mangrovebossen hebben verschillende voordelen. Ze nemen CO₂ op en slaan koolstof op in hun bomen en bodem. Ook kunnen ze helpen om de kust te beschermen en bieden ze voedsel en beschutting aan veel dieren. Mensen die langs de kust wonen en werken zijn voor hun voedsel en inkomen soms afhankelijk van het leven in en rond de mangrovebossen.
Mangrovebossen slaan veel koolstof op
Mangrovebossen nemen CO₂ op uit de lucht en slaan de koolstof daaruit op in de bomen en bodem. Per hectare kunnen ze drie tot vijf keer zoveel koolstof opslaan als tropische bossen. Een groot deel daarvan zit niet in de bomen zelf, maar onder de grond. Afgevallen bladeren en ander plantenmateriaal komen tussen de wortels terecht en zakken weg in de natte, modderige bodem. Daar komt weinig zuurstof bij, waardoor het materiaal langzaam afbreekt en de koolstof lange tijd in de bodem opgeslagen blijft. Deze laag kan uiteindelijk meters dik worden.
Een natuurlijke bescherming van de kust
Mangrovewortels helpen de kust op een natuurlijke manier te beschermen. Ze remmen golven af en houden zand en modder vast, waardoor de kust minder snel wegspoelt. Bij stormen en overstromingen kunnen mangrovebossen de kracht van het water helpen verminderen. Dit kan heel belangrijk zijn in kustgebieden waar mensen en dieren leven.
Een veilige plek voor heel veel leven
Tussen de wortels van mangroves barst het van het leven. Jonge vissen, krabben, oesters en andere dieren vinden er voedsel en beschutting. Ook vogels gebruiken mangrovebossen om te broeden of uit te rusten tijdens hun trek. Mangrovebossen kunnen daardoor ook belangrijk zijn voor vissers en andere mensen die voor hun inkomen en voedsel afhankelijk zijn van het leven langs de kust.
Waarom verdwijnen mangrovebossen?
Mangrovebossen zijn de afgelopen decennia op grote schaal verdwenen. Mangroves worden onder andere gekapt om plaats te maken voor garnalenteelt en rijstvelden. Ook de bouw van steden, wegen en havens langs de kust zorgen ervoor dat mangrovebos verloren gaat.
Mangrovebossen ervaren ook de gevolgen van klimaatverandering. Door een stijgende zeespiegel en zwaardere stormen krijgen ze veel te verduren.
Als mangrovebossen verdwijnen, gaat veel meer verloren dan de bomen alleen. Dieren verliezen hun leefgebied, kustgebieden worden kwetsbaarder voor stormen en overstromingen en mensen kunnen belangrijke bronnen van voedsel en inkomen verliezen.
Daarnaast gaat een plek verloren waar koolstof wordt opgeslagen. Bij het kappen of beschadigen van mangrovebos kan een deel van die opgeslagen koolstof vrijkomen.

Hoe mangrovebossen worden beschermd en hersteld
Het goede nieuws is dat herstel mogelijk is. Dat zien we bijvoorbeeld in Guinee-Bissau. Daar zijn in het verleden mangrovebossen gekapt om rijst te verbouwen en werden dijken aangelegd om het zeewater tegen te houden. Samen met Wetlands International ondersteunen we het herstel van deze gebieden. Door dijken te doorbreken, krijgt het zeewater weer toegang en kan de mangrove zich op veel plekken op eigen kracht herstellen.
Lokale bewoners spelen daarbij een belangrijke rol. Zij helpen bij het herstel en volgen hoe de natuur zich ontwikkelt. Het herstel van mangrovebos kan lokale bewoners nieuwe kansen bieden voor inkomsten uit bijvoorbeeld visserij, landbouw of oesterteelt.
Wat je zelf kunt doen om mangrovebossen te steunen
Ook vanuit Nederland kun je bewuster omgaan met producten die invloed kunnen hebben op mangrovegebieden. Eet je bijvoorbeeld garnalen? Kijk dan eens waar ze vandaan komen en hoe ze zijn gekweekt. Er zijn namelijk mangrovebossen verdwenen door garnalenkwekerijen. De VISwijzer kan je helpen om meer te ontdekken over de herkomst en productiemethode.
Als klant van Greenchoice draag je automatisch bij aan Natuur voor Morgen. Via dit programma ondersteunen we natuurprojecten. Een van de projecten die we ondersteunen, richt zich op het herstel van mangrovebossen in Guinee-Bissau.
Wil je extra bijdragen aan natuurherstel? Dat kan, ook als je geen klant bent. Bijdragen kan al vanaf €2,50 en Greenchoice verdubbelt je bijdrage*.
Natuur voor Morgen
Als klant van Greenchoice draag je automatisch bij aan Natuur voor Morgen. Via dit programma ondersteunen we samen met partners natuurherstel, waaronder het mangroveherstel in Guinee-Bissau. Dankzij onze klanten kunnen we aan steeds meer natuurprojecten bijdragen, in Guinee-Bissau en op andere plekken, dichtbij en ver weg.