Van melkveehouderij naar boslandbouw: 9 lessen uit Somerse Velden
Op een voormalige melkveehouderij in het Brabantse Someren groeit iets nieuws. Bomen, struiken en experimentele gewassen vervangen de traditionele akkers. Met boslandbouwbedrijf Somerse Velden combineert de familie Van der Velden biodiversiteit en bodemherstel met een toekomstbestendig verdienmodel. Dit doen ze met steun van ons programma Natuur voor Morgen. Anne van der Velden deelt negen ondernemerslessen.
Keukentafelgesprekken over de toekomst
Aan de keukentafel in de boerderij spraken Anne, Joost en René regelmatig met hun ouders Cees en Ans over de toekomst van het melkveebedrijf. Geen van de kinderen wilde het bedrijf overnemen. Maar ze wilden wél iets nuttigs doen met de familiegrond.
Uiteindelijk leidde hun zoektocht naar regeneratieve boslandbouw. “We dachten eerst: hoe gaan we dit ooit rondrekenen? Maar hoe meer we ons verdiepten, hoe meer we zagen dat het juist economisch logisch kan zijn. Zeker als we het combineren met verhuur van de locatie, en het verzorgen van educatieve activiteiten”, vertelt Anne.
Deze zomer verwachten ze de eerste oogst. Ze zien de toekomst rooskleurig tegemoet. Wat kun jij als ondernemer hiervan meenemen?
Les 1: Ontwikkel een gedeelde visie
Ze delen met z’n vijven dezelfde visie voor de grond: de natuur verbeteren én winstgevend zijn.
“Dat gezamenlijke kompas houdt ons scherp”, vertelt Anne, “En dat is belangrijk, omdat boslandbouw in Nederland nog jong is. Het is volop in ontwikkeling. Experts spreken elkaar soms tegen en de praktijkervaring groeit elk seizoen. Kortom: er is geen handboek.”
Maar met hun gedeelde visie zijn ze gewoon begonnen. Ze wachten niet op zekerheid, maar leren en sturen continu bij.
Les 2: Denk anders over je verdienmodel
Bij een boslandbouwbedrijf zitten de kosten vooral aan de voorkant: ontwerp, plantgoed en tijdsinvestering. Zodra het bos groeit en bloeit, houdt het zichzelf in stand. Dan dalen de kosten: geen kunstmest, geen chemische bestrijdingsmiddelen en minder grondstoffen die je moet inkopen.
“We verwachten dat we over zeven jaar een jaarinkomen verdienen, alleen al met de 10 hectare grond”, vertelt Anne. Daarnaast is het boslandbouwbedrijf interessant voor rondleidingen, educatie en locatieverhuur.
Kortom, door samen te werken met de natuur creëren ze meerdere inkomstenstromen. Zo bouwen ze aan een veerkrachtig model.
Door samen te werken met de natuur creëert de familie van der Velden meerdere inkomstenstromen.
Les 3: Werk samen en benut je netwerk
Somerse Velden is onderdeel van Natuur voor Morgen, het programma waarmee Greenchoice onder andere natuurprojecten in Nederland realiseert. "Mede door dit netwerk kwamen we in contact met ontwerpers, experts en andere financieringsmogelijkheden. We dachten eerst dat financiering een groot probleem zou zijn. Maar doordat er zoveel partijen zijn die dit gedachtegoed ondersteunen, ging er een wereld open.” Naast Greenchoice maken ze gebruik van subsidies, provinciale regelingen en kennisnetwerken. Inmiddels zijn ze zelf uitgegroeid tot kennispartner voor anderen.
Les 4: Durf te experimenteren
Wat de familie Van der Velden typeert, is nieuwsgierigheid. Ze duiken in nieuwe gewassen, testen onbekende soorten en kijken continu of het slimmer of duurzamer kan.
“Soms mislukt er iets. En soms ontdekken we fantastische gewassen die nog niet bekend zijn. Zoals sorghum. Die blijken diep te wortelen, weinig water nodig te hebben en de bodem te verbeteren. Juist door buiten de gebaande paden te treden, kunnen we innoveren.”
Het blijft pionieren. Ook al bestaan er meerdere voedselbossen, er is geen blauwdruk. Elke locatie vraagt om eigen keuzes.
Les 5: Maak een heldere taakverdeling
Met vijf familieleden een bedrijf bouwen klinkt ingewikkeld, maar ieder lid heeft een duidelijke rol. “We hebben dat niet strak vooraf uitgedacht. Maar doordat iedereen zijn eigen verantwoordelijkheid en talent heeft, kunnen we snel beslissingen nemen.”
Moeder Ans richt zich op administratie, subsidies en bestuurlijke zaken. Vader Cees kent de agrarische praktijk als zijn binnenzak en beschikt over een stevig lokaal netwerk. Broer Joost is hovenier, heeft de gewaskennis en verzorgt het dagelijkse beheer. Broer René is van innovatie en monitoring van de biodiversiteit. En Anne focust zich op marketing, afzet en verbinding met partners en klanten. Juist die heldere rolverdeling zorgt voor tempo én vertrouwen in de samenwerking.
Les 6: Ontwerp mét de natuur
Samenwerken met de natuur begint met goed kijken naar de bodem. Naar de grondsoort, de waterhuishouding en de bestaande structuren. Daarna volgen keuzes over soorten en samenstelling. “De aanleg doen we in fases. Eerst de struiken en snelgroeiende soorten om de bodem te verbeteren. Notenbomen willen een bosrijke bodem, dus die planten we pas als de grond er klaar voor is. Dat vraagt geduld, maar het betaalt zich later terug.”
In totaal hebben ze 18 hectare grond. Vijf hectare is ingericht als voedselbos met hoge diversiteit. Vijf hectare bestaat uit boomrijen met akkergewassen ertussen. De overige hectares volgen zodra de eerste tien hectare zich bewijzen in de praktijk.
Samenwerken met de natuur begint met goed kijken naar de bodem. Naar de grondsoort, de waterhuishouding en de bestaande structuren.
Les 7: Kijk naar wat bij jou past
“We hebben veel andere voedselbossen bezocht. Heel inspirerend. Ze hebben allemaal iets gemeen, maar iedereen heeft andere doelen.” Sommigen richten zich op educatie. Anderen op nicheproducten. En weer anderen op natuurbeheer. “Het inzicht dat we niet een kopie hoefden te worden van een ander bedrijf, gaf rust. Je moet zelf bepalen wat bij jouw onderneming past.”
“Het inzicht dat we niet een kopie hoefden te worden van een ander bedrijf, gaf rust. Je moet zelf bepalen wat bij jouw onderneming past.”
– Anne van der Velden
Les 8: Bouw je community mee
Aanplanten kan met machines. Toch kiest Somerse Velden regelmatig voor plantdagen met vrijwilligers en betrokken partners. “Het zijn dagen waarop we veel werk verzetten, maar ook samen genieten van appeltaart bij de koffie en een lekkere lunch. Dan delen we ons verhaal. En zo groeit het netwerk rond ons bedrijf.”
Les 9: Wees pragmatisch
Somerse Velden denkt in generaties, bodemgezondheid en biodiversiteit. Tegelijkertijd blijven ze nuchter. “We kijken continu wat binnen de grenzen wél kan. Omdat we doeners zijn, willen we tempo maken en aan de slag. Dat betekent niet dat we risico’s negeren: we rekenen door, leren en sturen bij.”
Somerse Velden denkt in generaties, bodemgezondheid en biodiversiteit.
Meer positieve verhalen lezen?
Somerse Velden bewijst dat samenwerken met de natuur een stap vooruit is. Met ons programma Natuur voor Morgen zijn dát de initiatieven die we willen steunen. Om te laten zien dat de natuur een bron van energie is én onze bondgenoot.
Wil je meer lezen over hoe we samenwerken met de natuur?