Wat bedrijven moeten weten over gas, stroom en geopolitiek

Spanningen rond de Straat van Hormuz, extra LNG-vraag vanuit Azië of een warme zomer hebben snel effect op energieprijzen. Voor ondernemers is het daarom waardevol om te begrijpen welke factoren de markt beïnvloeden. Niet om de prijs van morgen te voorspellen, maar om beter te kijken naar contractkeuzes, kosten, risico's en continuïteit.

John de Wolf, portfolio- en inkoopmanager bij Greenchoice, volgt deze ontwikkelingen dagelijks. Samen met collega's kijkt hij naar prijzen, risico's, scenario's en gevolgen voor klanten. Zijn blik op de markt is nuchter: niemand kiest structureel het perfecte moment. Wel helpt marktkennis om bewuster te kijken naar prijszekerheid, flexibiliteit en beschikbaarheid.

"Voor de crisis in 2022 als gevolg van de invasie van Rusland in Oekraïne, was energie voor veel bedrijven toch iets wat erbij kwam", zegt John. "Nu is het voor sommige bedrijven echt een kritisch onderdeel van de bedrijfsvoering geworden."

Energie is daarmee verschoven van een contractmoment naar een strategischer vraagstuk. Niet alleen de prijs telt, maar ook de mate van zekerheid, flexibiliteit en risico die bij een organisatie past.

Belangrijke ontwikkelingen voor bedrijven

• De internationale energiemarkt blijft beweeglijk
• De vraag naar elektriciteit groeit sneller dan het aanbod
• systeemcongestie blijft een aandachtspunt
• Contractkeuzes vragen meer aandacht dan voorheen

Gas: minder Russisch gas, meer Amerikaans LNG

De Europese gasmarkt is sinds de energiecrisis structureel veranderd. Russisch pijpleidinggas is grotendeels weggevallen, terwijl LNG een veel groter deel van de Europese gasimport vormt. Binnen die LNG-aanvoer zijn de Verenigde Staten inmiddels veruit de belangrijkste leverancier. Dat heeft de directe afhankelijkheid van Rusland verkleind, maar maakt Europa ook gevoeliger voor de wereldwijde LNG-markt: vraag uit Azië, transportcapaciteit, weersomstandigheden en internationale spanningen kunnen sneller doorwerken in de prijs.

Het opgelaaide conflict rond Iran en de Straat van Hormuz laat zien hoe snel ontwikkelingen elders op de wereld kunnen doorwerken in het marktsentiment. Waar de gasprijs twee weken geleden flink lager was, is deze nu weer flink gestegen. Volgens John vraagt dat om nuance. "In 2022 zagen we prijzen die van een heel andere orde waren", zegt hij. "De markt is nog steeds gevoelig, maar de situatie is niet te vergelijken met toen. Toch is het zo dat de huidige crisis, een potentieel risico heeft op nog hogere prijzen dan wat we nu zien"

Op korte termijn kunnen onzekerheid, extra LNG-vraag vanuit Azië en warm weer de prijs opdrijven. Op middellange termijn wordt juist meer LNG-aanbod uit Noord-Amerika verwacht. Dat kan de markt lucht geven, zolang nieuwe verstoringen uitblijven. Ook de Europese gasopslagen blijven richting de winter belangrijk. John ziet op dit moment geen reden voor paniek. "Er komt duidelijk meer aanbod bij", zegt hij. "Maar het kost tijd voordat alles weer normaliseert."

Elektriciteit: structurele vraaggroei en druk op het systeem

Bij elektriciteit speelt een andere dynamiek dan bij gas. Hier gaat het minder om kortetermijnnieuws en meer om structurele groei van de vraag. Vervoer, verwarming, industrie en logistiek worden steeds vaker elektrisch. Ook datacenters vragen, mede door AI, veel extra stroom. Tegelijkertijd is de capaciteit van het elektriciteitssysteem beperkt.

Daarom wordt richting 2028 en 2030 rekening gehouden met mogelijke krapte. Dat vraagt om systeemverzwaring, betere Europese verbindingen, flexibele productie, batterijen, vraagsturing en slimmer gebruik van bestaande capaciteit. In de portefeuille van Greenchoice is die verschuiving al zichtbaar: het gasverbruik neemt af, terwijl het stroomverbruik stijgt. Koude periodes zorgen voor meer vraag door warmtepompen, warme periodes door meer airconditioning.

Ook onbalans- en profielkosten veranderen, onder meer door batterijen en Europese balanceringssystemen. "Voor elektriciteit is de onzekerheid aan de bovenkant groter dan aan de onderkant", zegt John. De markt kan dus dalen, maar in sommige scenario's zijn de risico's op stijgende prijzen groter. Zeker wanneer een groeiende vraag, systeemkrapte en internationale onzekerheid samenkomen.

Contractkeuzes vragen meer aandacht

Voor zakelijke klanten draait het om de vraag hoe marktontwikkelingen zich verhouden tot hun eigen situatie. Hoe belangrijk is prijszekerheid? Hoeveel flexibiliteit zit er in processen? Is beschikbaarheid van stroom of gas kritiek voor de productie? En zijn er plannen voor uitbreiding, elektrificatie of verduurzaming?

Daarbij zijn verschillende inkoopstrategieën mogelijk. Sommige klanten kiezen voor een vaste prijs, andere spreiden hun inkoop of werken met klikmomenten, vaak in overleg met een externe adviseur. Volgens John is het belangrijk om daar niet te speculatief naar te kijken. "Iedereen wil natuurlijk het perfecte moment kiezen. Maar dat is heel lastig te voorspellen. Kijk vooral naar je eigen bedrijf. Kun je met deze prijs goed werken? Kun je die verwerken in je product of dienstverlening?"

Risico's zorgvuldig beheersen

Achter zulke contractkeuzes zit ook risicobeheer. Greenchoice kijkt continu naar prijsontwikkelingen, onbalans, profilering, langetermijnposities en mark-to-market-risico's. Dat is technisch werk, maar het doel is concreet: risico's beheersen en klanten stabiel blijven bedienen. "Als een klant voor drie jaar een prijs vastzet, moeten wij daar nu al rekening mee houden in onze inkoop", legt John uit. "Daar zitten risico's aan. Als de markt sterk beweegt, kan dat over grote bedragen gaan. Daarom maken we scenario's en kijken we steeds wat verantwoord is."

Wat dit vraagt van bedrijven

Energie is voor bedrijven geen losstaand inkoopmoment meer. Bij uitbreiding kan systeemcapaciteit een beperkende factor zijn. Bij groot energieverbruik kunnen planning, flexibiliteit en opslag meespelen. En bij contractkeuzes helpt het om vaste prijzen, gespreide inkoop of klikmomenten naast het eigen risicoprofiel te leggen.

Disclaimer

Deze update is bedoeld als algemene marktduiding. Ontwikkelingen, prijzen en verwachtingen kunnen snel veranderen en verschillen per situatie. Dit artikel is daarom geen persoonlijk inkoopadvies. Wil je weten wat deze ontwikkelingen kunnen betekenen voor jouw contract of organisatie? Neem dan contact op met je accountmanager.